Với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh; sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ngành, đoàn thể và chính quyền cơ sở, Chi cục Dân số tỉnh Thanh Hóa đã chủ động đổi mới nội dung, phương thức triển khai, từng bước khẳng định vai trò của công tác dân số trong phát triển kinh tế – xã hội. Năm 2025, công tác dân số Thanh Hóa đạt được nhiều kết quả nổi bật, thể hiện rõ nét qua 8 kết quả nổi bật:

1. Công tác dân số tiếp tục được quan tâm, chỉ đạo đồng bộ trong bối cảnh tổ chức bộ máy mới

Ngay từ đầu năm, Chi cục Dân số đã chủ động tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai nhiệm vụ dân số phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp; kịp thời điều chỉnh phương thức phối hợp, phân công rõ trách nhiệm giữa cấp tỉnh và cấp xã.

Nhờ đó, các hoạt động dân số được triển khai liên tục, không gián đoạn, bảo đảm tính thống nhất từ tỉnh đến cơ sở, đặc biệt tại các xã mới sắp xếp, kiện toàn tổ chức.

Đồng chí Bùi Hồng Thủy - Chi cục trưởng nhấn mạnh: “Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng của công tác dân số trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp. Điều này đòi hỏi ngành Dân số phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức tổ chức và cách tiếp cận, lấy người dân làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng, để công tác dân số thực sự đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh Thanh Hóa.”

2. Duy trì mức sinh hợp lý, kiểm soát hiệu quả mất cân bằng giới tính khi sinh

Năm 2025, Thanh Hóa tiếp tục duy trì mức sinh thay thế, tỷ suất sinh con thứ ba trở lên giảm so với năm trước; các giải pháp kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh được triển khai đồng bộ, trọng tâm tại các địa bàn có nguy cơ cao.

Quy mô dân số toàn tỉnh đạt khoảng 3,9 triệu người; mức giảm sinh đạt 0,3‰/năm, tỷ suất tăng dân số tự nhiên dưới 6,35‰. Tỷ số giới tính khi sinh từng bước được kiểm soát, giảm còn 113,2 bé trai/100 bé gái, góp phần hạn chế những hệ lụy lâu dài đối với cơ cấu dân số và phát triển xã hội.

Hội nghị tổng kết 10 năm Đề án kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh

3. Chất lượng dân số từng bước được nâng cao thông qua các can thiệp chuyên môn

Chi cục Dân số tập trung phối hợp với các Trung tâm Y tế triển khai đồng bộ các dịch vụ dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản. Các hoạt động kế hoạch hóa gia đình, sàng lọc trước sinh – sơ sinh, tư vấn tiền hôn nhân, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi được thực hiện gắn với tư vấn trực tiếp tại cộng đồng. Trong năm:

- Tỷ lệ phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh đạt trên 70%;

- Tỷ lệ trẻ sơ sinh được sàng lọc tăng so với năm 2024;

- Nhiều địa phương duy trì hiệu quả mô hình tư vấn tiền hôn nhân, góp phần giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh, nâng cao chất lượng giống nòi.

- Chương trình tầm soát bệnh Thalassemia được triển khai tại 82 xã đặc biệt khó khăn, góp phần giảm nguy cơ bệnh tật di truyền và nâng cao chất lượng giống nòi.

4. Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi gắn với thích ứng già hóa dân số

Trước xu thế già hóa dân số ngày càng rõ nét, Thanh Hóa tiếp tục duy trì và nhân rộng các mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng.

Toàn tỉnh có trên 75% người cao tuổi được lập hồ sơ quản lý, khám sức khỏe định kỳ; duy trì hơn 500 câu lạc bộ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, thu hút hơn 25.700 lượt người tham gia, từng bước hình thành mạng lưới chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng, góp phần cải thiện chất lượng sống và thúc đẩy mục tiêu “già hóa khỏe mạnh”.

5. Công tác truyền thông dân số đổi mới mạnh mẽ, sát cơ sở

Trong năm, toàn tỉnh thực hiện trên 500 bài tuyên truyền phát trên hệ thống loa xã; tổ chức 210 cuộc ngoại khóa về sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên, thu hút hơn 15.000 học sinh tham gia; hàng nghìn tài liệu, pano, poster được nhân bản và truyền thông rộng rãi.

Hình thức truyền thông được đổi mới theo hướng đa kênh, kết hợp truyền thông trực tiếp với ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội. Các hoạt động hưởng ứng Ngày Thalassemia thế giới (8/5), Ngày Dân số thế giới (11/7), Ngày Quốc tế trẻ em gái (11/10), Ngày Quốc tế người cao tuổi (1/10), Ngày Tránh thai thế giới (26/9), Tháng hành động Quốc gia về dân số và Ngày Dân số Việt Nam (26/12)… được tổ chức đồng bộ, thu hút sự quan tâm của cộng đồng.

Đồng chí Vũ Văn Khoa – Trưởng phòng Dân số-Truyền thông-Giáo dục-KHHGĐ cho biết: “Việc chuyển sang mô hình chính quyền hai cấp đặt ra yêu cầu rất cao về tính chủ động của cơ sở. Ngành dân số đã kịp thời hướng dẫn, phân công rõ nhiệm vụ, giúp cấp xã nhanh chóng thích ứng, không để khoảng trống trong triển khai các hoạt động dân số.”

6. Đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng và hoàn thiện hệ thống thông tin chuyên ngành dân số (MIS)

Trong năm, toàn tỉnh đã nhập hơn 26.000 phiếu biến động DS-KHHGĐ vào phần mềm MIS2022H. Theo mô hình quản lý hai cấp, dữ liệu từng bước được chuyển giao về Trạm Y tế xã để trực tiếp quản lý, cập nhật và khai thác.

Việc đẩy mạnh ứng dụng hệ thống thông tin chuyên ngành dân số góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và xây dựng chính sách dân số phù hợp với đặc thù các khu vực đô thị hóa nhanh, khu công nghiệp và vùng dân cư biến động lớn.

7. Công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ dân số được chú trọng

Chi cục Dân số đã tổ chức 01 lớp tập huấn cho 81 cán bộ chuyên trách dân số tại 26 Trung tâm Y tế; 07 lớp tập huấn cho 865 cộng tác viên dân số năng lực yếu và cộng tác viên mới, tập trung vào kỹ năng thu thập, cập nhật và quản lý thông tin dân số.

Bên cạnh đó, nhiều lớp tập huấn chuyên đề về truyền thông dân số, sàng lọc trước sinh – sơ sinh, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, dịch vụ kế hoạch hóa gia đình được triển khai, góp phần chuẩn hóa đội ngũ trong giai đoạn chuyển trọng tâm sang dân số và phát triển.

8. Công tác phối hợp liên ngành trong triển khai nhiệm vụ dân số tiếp tục được tăng cường

Chi cục Dân số chủ động phối hợp với các sở, ngành, đoàn thể và chính quyền cơ sở trong tổ chức truyền thông, cung cấp dịch vụ và triển khai các chương trình, đề án dân số; qua đó phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị, tạo sự đồng thuận xã hội và nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân số trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp.

Những kết quả đạt được trong năm 2025 khẳng định vai trò quan trọng của công tác dân số trong chiến lược phát triển bền vững của tỉnh Thanh Hóa; đồng thời cho thấy sự chủ động, linh hoạt của ngành Dân số trong thích ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới./.

Hồng Quyên - Phòng DS-TT